Đảm nhiệm chức năng xé tơi xăng lỏng và cấp chúng vào buồng đốt theo tỷ lệ hợp lý, vì thế việc điều chỉnh chế làm việc hiệu quả có vai trò quan then chốt, ảnh hưởng trực tiếp đến sự vận hành của động cơ.

Trong thời kỳ sơ khai, chế hòa khí chỉ gồm một mạch xăng chính đáp ứng xăng cho buồng cháy theo vận tốc dòng khí. Để đáp ứng tốt hơn các chế độ làm việc khác nhau (khởi động, có tải tốc độ thấp, có tải ở tốc độ cao, ...) đặc biệt để tiết kiệm nhiên liệu và khí thải sạch hơn người ta bổ sung thêm một số mạch cấp nhiên liệu khác như: mạch khởi động, mạch xăng phụ, mạch tăng tốc.

Dấu hiệu điều chỉnh chế hòa khí

Anh Đỗ Xuân Hưng, thợ sửa xe nhiều năm cho biết, nếu xe không bốc hoặc chạy hao xăng, thì đó là lúc chế hòa khí cần được kiểm tra và điều chỉnh. Sau thời gian dài sử dụng các gic-lơ có thể bị mòn. Xăng phẩm chất kém, để lâu ngày đóng cặn cũng có thể làm tắc gic-lơ.

Chỉnh vít gió về giữa vị trí A (lúc động cơ bắt đầu chạy ổn định) và vị trị B (động cơ rồ ga lớn nhất).

Với kinh nghiệm 20 năm trong nghề đào tạo sửa xe ông Phạm Tuệ phân tích không chỉ làm giảm công suất, tiêu tốn nhiên liệu, trạng thái vận hành của chế hòa khí còn in dấu ấn trên bu-gi. Nếu bu-gi khô, màu trắng có nghĩa rằng hỗn hợp cháy đang nghèo xăng. Nhiên liệu ít, hỗn hợp khó cháy, thời gian cháy kéo dài. Động cơ không đạt hiệu suất tốt, máy nóng, có thể kèm theo hiện tượng cháy rớt (xuất hiện tiếng nổ bụp! Bụp!.. Trên đường xả).

Bu-gi có nhiều muội đen khô bám lại, có thể lau sạch, thì đó là dấu hiệu khi hỗn hợp thừa nhiên liệu, hoặc sử dụng bu-gi không đúng loại.

Chuẩn bị trước khi điều chỉnh

Để việc điều chỉnh mang lại chế độ tốt nhất, người thực hiện cần kiểm tra lại chế hóa khí. Chế hòa khí bẩn, lâu ngày không bảo dưỡng thì cần vệ sinh, kiểm tra khe hở gic-lơ.

Bên cạnh đó, cũng cần quan tâm tới lọc gió. Nếu lọc gió tắc, động cơ luôn làm việc trong tình trạng thiếu khí, nên rất yếu và tốn xăng. Lọc gió màng giấy khô cho phép vệ sinh nhiều lần, nhưng tuổi thọ không kéo dài quá 12.000 km. Loại màng giấy tẩm dầu bám bụi tốt nhưng cấm chỉ định vệ sinh, chu kỳ thay từ 8.000 - 16.000 km tùy loại xe và điều kiện sử dụng.

Các bước thực hiện

Tùy vào hãng sản xuất mà kết cấu chế hòa khí có thể khác nhau, nhưng tựu chung lại chúng đều có 2 vít điều chỉnh (ga-lăng-ti và gió). Vít ga-lăng-ti nằm ngay dưới trụ ga, còn lại là vít gió.

Dựng chân trống giữa để xăng trong bình xăng con ngang bằng. Dùng tua-vít vặn cả vít ga-lăng-ti, vít gió theo chiều kim đồng hồ cho đến khi cứng tay.

Nới lỏng vít ga-lăng-ti khoảng 1,5 - 2 vòng. Nổ máy khoảng 5 - 10 phút để làm nóng. Nếu cần có thể thêm ga để duy trì hoạt động.

Về kịch ga, động cơ có thể nổ "Bụp! Bụp!" và lịm dần, lúc này nhanh chóng nới dần vít gió. Xác định vị trí vặn vít khi động cơ bắt đầu nổ đều, ổn đinh (vị trí A). Tiếp tục nới vít gió, động cơ sẽ nổ mạnh hơn, đạt tiếng nổ to nhất khi ví gió ở vị trí B. Đưa vít gió về chính giữa điểm A và B vừa xác định.

Điều chỉnh lại vít ga-lăng-ti cho đến khi động cơ nổ đều, ổn định. Với các dòng xe số của Honda, chế độ này đạt được khi tốc độ vòng tua máy trong khoảng 1.200 - 1.400 vòng/phút, còn với xe tay ga là 1.600 - 1.800 vòng/phút.

Vòng tua máy thấp thường khiến động cơ không ổn định, khó khởi động. Bơm dầu yếu, các điểm xa nhất trong hệ thống bôi trơn có thể không nhận được dầu đầy đủ, dẫn đến hiện tượng cháy máy.

Vòng tua máy cao có thể khiến xe tiêu tôn nhiều xăng ở chế độ ga-lăng-ti, hoặc chế độ có tải tốc độ thấp.

Thay nhớt là công việc cần làm để giúp êm máy, nhạy xe. Tuy không trực tiếp thực hiện nhưng với 5 lưu ý nhỏ sau đây, người dùng sẽ có thể giám sát hiệu quả quá trình thay nhớt, đảm bảo xe được thay nhớt đúng loại và đúng chất lượng.

Kiểm tra nhớt trước khi thay

Sau khi động cơ đã dừng hoạt động từ 30 đến 60 phút, dùng kìm lót mở que thăm nhớt. Nếu que không ướt, nằm dưới mực có đánh dấu X, đồng nghĩa với việc hết nhớt.

Nhỏ một giọt nhớt lên bưởng máy rồi quan sát, nếu nhớt còn màu vàng nhạt, loãng to ra từ từ là còn sử dụng được. Ngược lại, nhớt có màu xám đen, loãng ra nhanh chóng thì phải thay ngay.

Theo lời khuyên của các chuyên gia, thời gian thay nhớt lý tưởng là sau khi xe chạy được 2.000 km đối với mô tô đời mới và từ 1.000 km – 1.500 km đối với xe tay ga. Tuy nhiên, thời gian này có thể rút ngắn tùy theo tuổi thọ xe và môi trường sử dụng.

Tháo hết nhớt cũ, rửa sạch lọc thô

Nhớt cũ chứa nhiều tạp chất, mạt kim loại sẽ gây hư hại động cơ nên cần phải được tháo sạch sẽ. Cần nghiêng xe cho nhớt còn đọng ở những chi tiết máy chảy ra hoàn toàn, kế tiếp là dùng vòi hơi xịt vào trong lốc máy cho nhớt văng ra sạch.

Sau đó, lọc thô và lọc tinh được rửa sạch bằng dầu diesel và dùng vòi hơi với áp lực nhẹ thổi hết các mạt sắt, cáu bẩn ra khỏi lọc rồi lắp lại cẩn thận đúng vị trí, tránh rò rỉ nhớt. Nếu xe chạy được 6.000 km thì nên thay lọc tinh mới.

Chọn nhớt phù hợp với xe và đúng dung tích

Theo ông Mã Kim So - tay đua kỳ cựu đồng thời là “bậc thầy” sửa xe máy cho biết, người dùng nên sử dụng đúng loại nhớt dành cho loại xe của mình. Ông phân tích: “Xe tay ga vận hành nóng hơn, truyền động vô cấp bằng dây đai và ly hợp khô nên nhớt được thiết kế để phát huy tính năng vận hành của xe: tăng tốc nhanh, tối đa công suất, làm mát động cơ và giảm tiêu hao nhiên liệu, ví dụ như Shell Advance AX7 Scooter 10W-40, loại dầu bán tổng hợp cho động cơ xe tay ga 4 thì. Trong khi đó xe số truyền động bằng bánh răng và ly hợp ướt nên nhớt dùng cho xe này phải phải có đặc tính ma sát cao hơn, cân đối tính năng bôi trơn tốt cho cả động cơ, ly hợp và hộp số như Shell Advance AX5 15W-40, loại dầu gốc khoáng cao cấp cho động cơ xe số 4 thì đời mới”.

Người dùng nên yêu cầu được tư vấn về nhớt trước khi thay

Bên cạnh đó, dầu nhớt xe máy được sản xuất với các bao bì 0,7 lít, 0,8 lít và 1 lít để phù hợp với yêu cầu dung tích nhiều loại động cơ khác nhau. Khi thay nhớt, người dùng nên chọn loại thích hợp để tránh thừa hoặc thiếu nhớt. Vì xe thừa nhớt sẽ nặng máy, khiến máy nóng hơn, còn xe thiếu nhớt sẽ thiếu bôi trơn, dầu bị nổi bọt, làm nóng máy, gây mài mòn nhiều.

Kiểm tra nhãn mác và niêm phong

Đọc kỹ nhãn chai cũng là một công việc quan trọng để. Các thông tin mà người dùng nên quan tâm như thương hiệu, loại sản phẩm, dung tích, hạn sử dụng,… nhằm đảm bảo lựa chọn đúng sản phẩm chất lượng và phù hợp với xe.

Chai nhớt mới phải được niêm phong hai lớp: nắp nhựa và màng seal phủ kín miệng chai. Người dùng cần lưu ý về vấn đề này và kiểm tra niêm phong kỹ trước khi yêu cầu nhân viên đổ nhớt vào xe.

Chai nhớt mới sẽ có màng seal niêm phong kín miệng chai

Đảm bảo nhớt chảy đều trong động cơ

Sau khi cho nhớt mới vào, xe cần được nghiêng sang trái, phải vài giây để nhớt chảy đều, kế tiếp là đạp cần khởi động 5-7 lần (không lắp chìa khóa) để bơm dầu tới các chi tiết máy. Tiếp theo, mở chìa khóa, cho máy nổ khởi động vài phút trước khi chạy. Cuối cùng, nhớ lau sạch các vết nhớt dính trên máy để tránh bụi bẩn bám xung quanh.

Kinh nghiệm sử dụng xe gắn máy được lâu bền áp dụng cho cả xe gắn máy cũ và mới.

Áp dụng cho các xe mới mua về và xe đại tu (làm máy) lại:

• Có thể chạy Rôda (rodage)khoảng từ 2 đến 4 giờ để cho các chi tiết động cơ  được rà sít   với nhau.
• Từ KM đầu tiên đến KM 500,phải thay nhớt một lần và tốc độ không vượt quá 60km/h.
• Từ KM 500 đến KM 1300 (khoảng 800km) phải thay nhớt  lần thứ 2.
• Từ KM 1300 trở lên, thay nhớt máy đến 4.000 Km
• Tuyệt đối: không được dùng nhớt cũ, nhớt đã qua sử dụng của các loại xe khác, hay các loại nhớt không dùng cho xe máy. Nếu sử dụng nhớt cũ sẽ làm cho các chi tiết máy mau mòn và giảm tuổi thọ.

Sáng sớm trước khi sử dụng:

• Cần nổ máy và cho máy chạy không tải từ30 giây đến 1 phút. Giúp cho dầunhờn được bôi trơn lên toàn bộ các chi tiết máy, sau đó mới cho xe kéo tải.
• Khi đến ngã ba, ngã tư, vòng xoay, lên dốc,  phải trả về số 1 ,2  để cho xe được vận hành dễ dàng hơn. Sẽ không gây rốc  máy.
• Bơm vỏ xe đúng áp suất qui định, nếu để vỏ xe mềm hơi sẽ làm cho vỏ nhanh mòn, gây rạn nứt ở hông vỏ xe, gây hư ruột xe. Như cuốn ruột, xé ruột làm đôi. Nếu căng hơi quá sẽ gây cho vỏ xe nhanh rạng nứt ở mặt vỏ, khi chạy, xe  sẽ bị  sốc, mặt tiếp xúc của vỏ xe với mặt đường kém, dễ gây trượt bánh khi thắng gấp.

Đối với Nhông Sên Dĩa : (NSD)

Người sử dụng nên thường xuyên theo dõi, bôi mỡ bò hoặc nhớt dễ giảm ma sát giữa các chi tiết của NSD, giúp giảm hao mòm do ma sát. Không nên để sên quá căng, sẽ làm cho sên mau giãn, nên điều chỉnh sên có độ vòng  từ 1-1,5cm ở lỗ canh sên xe máy, sẽ làm cho xe vận hành êm hơn.

Đối với Bình Ắc Qui :

• Đối với các loại xe ít sử dụng (như công sở, đi chơi, dạo phố…) nên sử dụng bình khô là tốt nhất vìcầm hơi lâu giữ điện tốt, dòng điện mạnh, ổn định. Dễ đề máy vào buổisáng, ít phải chăm sóc bình.
• Đối với các loại xe phải thường xuyên sử dụng (xe ôm, chở hàng, thường xuyên đi công tác xa bằng xe máy….) nên sử dụng bình nước, do xe vận hành lâu, dòng điện sạc vào bình quá nhiều. Bình nước có ưu điểm sẽ không bị phù và chai (giữ điện kém) so với bình ắc qui khô.
• Đối với bình điện nước khoảng từ 20 đến 30 ngày nên chăm sóc bình một lần, xem bình có bị cạn nước hay không. Nếu bị cạn, nên châm thêm nước cất, tuyệt đối không được châm thêm acid sẽ gây hỏng bình và giúp bình được sử dụng lâu bền hơn.
• Để xe vận hành được tốt thì hệ thống điện phải đạt tiêu chuẩn kỹ thuật. Ngoài mobin lửa, Ic, Bobin sườn thì Bugi xe là cực kì quan trọng.
• Muốn xe ít hao xăng, tăng tốc nhanh, vận hành tốt thì bugi phải cho tia lửa xanh, đánh mạnh, nghe rõ tia lửa đánh “tách tách” tại một điểm duy nhất trên các chấu  bugi .
• Nếu tia lửa nghe “xạch xạch”tia lửa điện to, đánh lung tung trên đầu bugi không tại một điểm nhất định, cách tốt nhất không nên sử dụng. Nếu sử dụng sẽ gây hao xăng, xe vận hành kém (lì máy, làm cho máy mau mòn, nhanh hư hỏng khi vận hành quá tải).

Đối với dây điện sườn:

1. • Khoảng 6 tháng đến một năm nên kiểm tra xem các giắc cắm của dây điện sườn có bị  bám bụi và đóng ten hay không. Nếu có, nên dùng bàn chải nhựa đánh sạch, lau khô, sau đó cắm trở lại như bình thường.

Đối với bình xăng con (BXC) xe máy :

Từ 30 đến 40 ngày phải tháo cốc lọc bình xăng  (gần khóa bình xăng con) để kiểm tra xem có cát, cặn, nước, trong cốc lọc hay không, nếu có phải rút cả lưới lọc BXC ra rửa sạch bằng xăng hoặc dầu lửa, phơi khô sau đó lắp trở lại, nên lắp một bộ  lọc xăng trước BXC. Giúp  lọc xăng tốt hơn.

Đối với lọc gió:

Từ một đến hai tháng nên tháo lọc gíó bằng Mút  ra một lần, thổi sạch bụi, giặt sạch, phơi khô, sau đó nhúng vào dầu nhờn sạch, vắt cho ráo rồi lắp vào lọc gió (đối vớilọc gió sử dụng mút lọc gió sẽ làm cho không khí vào buồng đốt sạch hơn, ít gây đóng cặn ở đầu supap và ở đầu piston.)

Nếu  lọc gió sử dụng bằng bì  giấy lọc thì khoảng 2 đến 3 tháng phải tháo ra một lần. Dùng hơi bình nén thổi mạnh, từ trong xịt ra  để thổi hết bụi bám xung quanh lọc gió, sau đó lắp trở lại, một năm nên thay lọc gió một lần là tốt nhất .

Trước khi khởi động xe nên tập thói quen kiểm tra kỹ thuật an toàn như:đèn, thắng, đèn xinhan, nhớt, kèn, xăng, vỏ xe…

* Chú ý: Hạn chế tối đa việc thay đổi kết cấu nguyên bản kiểu dáng của xe, máy xe, so với thiết kế ban đầu.